BEIJING — Ẹ̀ka ìlera ti ìpínlẹ̀ Espirito Santo, Brazil, kéde ní ọjọ́ ìṣẹ́gun pé wíwà àwọn èròjà ara IgG, tí ó jẹ́ pàtó fún kòkòrò SARS-CoV-2, ni a rí nínú àwọn àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ láti oṣù Kejìlá ọdún 2019.
Ẹ̀ka ìlera náà sọ pé wọ́n ti gba àwọn àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ tó tó 7,370 láàárín oṣù Kejìlá ọdún 2019 sí Okudu Kẹfà ọdún 2020 láti ọ̀dọ̀ àwọn aláìsàn tí wọ́n fura sí pé wọ́n ní àrùn dengue àti chikungunya.
Pẹ̀lú àwọn àyẹ̀wò tí a ṣe àyẹ̀wò wọn, a rí àwọn èròjà ara IgG nínú ènìyàn 210, nínú èyí tí ọ̀ràn 16 fi hàn pé kòkòrò àrùn coronavirus tuntun wà ní ìpínlẹ̀ náà kí Brazil tó kéde ọ̀ràn àkọ́kọ́ tí wọ́n ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ ní ọjọ́ 26 oṣù Kejì, ọdún 2020. A kó ọ̀kan lára àwọn ọ̀ràn náà jọ ní ọjọ́ 18 oṣù Kejìlá, ọdún 2019.
Ẹ̀ka ìlera sọ pé ó gba tó ogún ọjọ́ kí aláìsàn tó lè dé ìwọ̀n IgG tí a lè rí lẹ́yìn àkóràn náà, nítorí náà àkóràn náà lè ti wáyé láàárín ìparí oṣù kọkànlá sí ìbẹ̀rẹ̀ oṣù kejìlá ọdún 2019.
Ilé iṣẹ́ ìlera Brazil ti pàṣẹ fún ìjọba láti ṣe àwọn ìwádìí tó jinlẹ̀ nípa àjàkálẹ̀ àrùn náà fún ìjẹ́rìí sí i.
Àwọn àwárí tí a rí ní Brazil jẹ́ tuntun jùlọ láàárín àwọn ìwádìí kárí ayé tí ó ti fi kún ẹ̀rí tí ń pọ̀ sí i pé COVID-19 ń tàn káàkiri níta China ní ìkọ̀kọ̀ ju bí a ti rò tẹ́lẹ̀ lọ.
Àwọn olùwádìí láti Yunifásítì Milan ti rí i láìpẹ́ yìí pé obìnrin kan ní ìlú àríwá Ítálì ní àrùn COVID-19 ní oṣù kọkànlá ọdún 2019, gẹ́gẹ́ bí ìròyìn àwọn oníròyìn ṣe sọ.
Nípasẹ̀ ọ̀nà méjì tó yàtọ̀ síra lórí àsopọ awọ ara, àwọn olùwádìí ṣàwárí nínú àyẹ̀wò biopsy obìnrin ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n kan pé àwọn ìtẹ̀léra ìran RNA ti kòkòrò àrùn SARS-CoV-2 ti bẹ̀rẹ̀ láti oṣù kọkànlá ọdún 2019, gẹ́gẹ́ bí ìwé ìròyìn ojoojúmọ́ agbègbè Ítálì L'Unione Sarda ti sọ.
“Àwọn ọ̀ràn kan wà, nínú àjàkálẹ̀ àrùn yìí, níbi tí àmì kan ṣoṣo tó fi hàn pé àrùn COVID-19 jẹ́ àrùn awọ ara,” ni ìwé ìròyìn náà sọ, Raffaele Gianotti, ẹni tó ṣe àkóso ìwádìí náà.
“Mo ń ṣe kàyéfì bóyá a lè rí ẹ̀rí SARS-CoV-2 nínú awọ ara àwọn aláìsàn tí wọ́n ní àrùn awọ ara nìkan kí ìpele àjàkálẹ̀ àrùn tí a mọ̀ ní gbangba tó bẹ̀rẹ̀,” Gianotti sọ, ó sì fi kún un pé “a rí ‘ìka ọwọ́’ COVID-19 nínú àsopọ̀ awọ ara.”
Gẹ́gẹ́ bí ìwádìí àgbáyé, èyí ni “ẹ̀rí tó pẹ́ jùlọ nípa wíwà kòkòrò àrùn SARS-CoV-2 nínú ènìyàn,” ni ìròyìn náà sọ.
Ní ìparí oṣù kẹrin ọdún 2020, Michael Melham, ààrẹ ìlú Belleville ní ìpínlẹ̀ New Jersey ti Amẹ́ríkà, sọ pé òun ti rí àwọn èròjà ajẹ́mọ́ra COVID-19, òun sì gbàgbọ́ pé òun ti kó àrùn náà ní oṣù kọkànlá ọdún 2019, bó tilẹ̀ jẹ́ pé dókítà kan ròyìn pé ibà lásán ni Melham ní.
Ní ilẹ̀ Faransé, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì rí i pé ọkùnrin kan ní àrùn COVID-19 ní oṣù Kejìlá ọdún 2019, ní nǹkan bí oṣù kan kí wọ́n tó kọ àwọn àrùn àkọ́kọ́ sílẹ̀ ní ilẹ̀ Yúróòpù.
Nígbà tí BBC News ń tọ́ka sí dókítà kan ní àwọn ilé ìwòsàn Avicenne àti Jean-Verdier nítòsí Paris, ó ròyìn ní oṣù karùn-ún ọdún 2020 pé aláìsàn náà “gbọ́dọ̀ ti ní àkóràn láàárín ọjọ́ mẹ́rìnlá sí ọjọ́ kejìlélógún oṣù Kejìlá (2019), nítorí pé àwọn àmì àrùn coronavirus máa ń gba ọjọ́ márùn-ún sí mẹ́rìnlá kí ó tó fara hàn.”
Ní Spain, àwọn olùwádìí ní Yunifásítì Barcelona, ọ̀kan lára àwọn yunifásítì tó gbajúmọ̀ jùlọ ní orílẹ̀-èdè náà, ṣàwárí wíwà jìnómù kòkòrò àrùn náà nínú àwọn àyẹ̀wò omi ìdọ̀tí tí wọ́n kó jọ ní ọjọ́ kejìlá oṣù kẹta, ọdún 2019, gẹ́gẹ́ bí yunifásítì náà ṣe sọ nínú ìkéde kan ní Okudu kẹfà ọdún 2020.
Ní Ítálì, ìwádìí láti ọ̀dọ̀ National Cancer Institute ní Milan, tí wọ́n tẹ̀ jáde ní oṣù kọkànlá ọdún 2020, fihàn pé ìpín 11.6 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn olùyọ̀ǹda ara-ẹni 959 tí wọ́n ní ìlera tí wọ́n kópa nínú ìwádìí àyẹ̀wò àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró láàárín oṣù kẹsàn-án ọdún 2019 sí oṣù kẹta ọdún 2020 ti ní àrùn COVID-19 kí ó tó di oṣù kejì ọdún 2020 nígbà tí wọ́n kọ àkọsílẹ̀ ọ̀ràn àkọ́kọ́ ní orílẹ̀-èdè náà, pẹ̀lú àwọn ọ̀ràn mẹ́rin láti inú ìwádìí náà tí ó bẹ̀rẹ̀ ní ọ̀sẹ̀ àkọ́kọ́ oṣù kẹwàá ọdún 2019, èyí tí ó túmọ̀ sí wípé àwọn ènìyàn wọ̀nyẹn ti ní àkóràn ní oṣù kẹsàn-án ọdún 2019.
Ní ọjọ́ ọgbọ̀n oṣù kọkànlá ọdún 2020, ìwádìí kan láti ọ̀dọ̀ àwọn ilé-iṣẹ́ US Centers for Disease Control and Prevention (CDC) fi hàn pé ó ṣeé ṣe kí COVID-19 ti dé ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ní àárín oṣù Kejìlá ọdún 2019, ọ̀sẹ̀ díẹ̀ kí wọ́n tó kọ́kọ́ rí àrùn náà ní orílẹ̀-èdè China.
Gẹ́gẹ́ bí ìwádìí tí a tẹ̀ jáde lórí ayélujára nínú ìwé ìròyìn Clinical Infectious Diseases, àwọn olùwádìí CDC ṣe àyẹ̀wò àwọn àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ láti inú àwọn ẹ̀bùn ẹ̀jẹ̀ 7,389 tí American Red Cross kó jọ láti ọjọ́ kẹtàlá oṣù Kejìlá, ọdún 2019 sí ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kìíní, ọdún 2020 fún àwọn èròjà àjẹsára pàtó sí coronavirus tuntun náà.
Àwọn àkóràn COVID-19 “ó ṣeé ṣe kí ó ti wà ní Amẹ́ríkà ní oṣù Kejìlá ọdún 2019,” ní nǹkan bí oṣù kan ṣáájú ìṣẹ̀lẹ̀ àkọ́kọ́ orílẹ̀-èdè náà ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kìíní ọdún 2020, gẹ́gẹ́ bí àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì CDC ṣe kọ̀wé.
Àwọn àwárí wọ̀nyí tún jẹ́ àpẹẹrẹ mìíràn nípa bí ó ṣe díjú tó láti yanjú ìṣòro ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì nípa ìtọ́pinpin orísun kòkòrò àrùn.
Ní ìtàn, ibi tí wọ́n ti kọ́kọ́ gbọ́ ìròyìn kòkòrò àrùn HIV kì í sábà jẹ́ ibi tí ó ti bẹ̀rẹ̀. Fún àpẹẹrẹ, Amẹ́ríkà ló kọ́kọ́ gbọ́ ìròyìn nípa àrùn náà, síbẹ̀ ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pé Amẹ́ríkà kọ́ ni ó ti bẹ̀rẹ̀. Àwọn ẹ̀rí tó pọ̀ sí i fi hàn pé Spanish Flu kò bẹ̀rẹ̀ ní Spain.
Ní ti COVID-19, jíjẹ́ ẹni àkọ́kọ́ láti ròyìn kò túmọ̀ sí pé ìlú Wuhan ti orílẹ̀-èdè China ni àrùn náà ti bẹ̀rẹ̀.
Nípa àwọn ìwádìí wọ̀nyí, Àjọ Ìlera Àgbáyé (WHO) sọ pé òun yóò “gba gbogbo ìwádìí ní France, Spain, àti Italy ní pàtàkì, a ó sì ṣe àyẹ̀wò gbogbo wọn.”
“A kò ní dẹ́kun mímọ òtítọ́ nípa orísun àrùn náà, ṣùgbọ́n a gbé e kalẹ̀ lórí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì, láìsí ìṣèlú tàbí gbígbìyànjú láti dá wàhálà sílẹ̀ nínú iṣẹ́ náà,” Olùdarí Àgbà WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus sọ ní ìparí oṣù kọkànlá ọdún 2020.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Jan-14-2021