Àmì Belt àti Road ti ìdàgbàsókè àpapọ̀
Láti ọwọ́ Digby James Wren | CHINA DAILY | Ìmúdàgbàsókè: 2022-10-24 07:16
[ZHONG JINYE/FUN CHINA DAILY]
Ìlépa àlàáfíà ti China fún ìtúnṣe orílẹ̀-èdè jẹ́ ara àfojúsùn ọgọ́rùn-ún ọdún kejì rẹ̀ láti mú kí China dàgbà sí “orílẹ̀-èdè oníṣọ̀kan òde òní tó dára, tó lágbára, tó tiwantiwa, tó ti ní ìlọsíwájú nínú àṣà, tó bá ara mu, tó sì lẹ́wà” ní àárín ọ̀rúndún yìí (ọdún 2049 ni ọdún ọgọ́rùn-ún ọdún tí wọ́n dá Orílẹ̀-èdè Olómìnira Àwọn Ènìyàn sílẹ̀).
Orílẹ̀-èdè China ṣe àṣeyọrí fún ọgọ́rùn-ún ọdún àkọ́kọ́ — láti kọ́ àwùjọ aláásìkí díẹ̀ ní gbogbo ọ̀nà nípa pípa àìní pátápátá run — ní ìparí ọdún 2020.
Kò sí orílẹ̀-èdè mìíràn tó ń dàgbàsókè tàbí ọrọ̀ ajé tó ń yọjú tó tíì ṣe irú àṣeyọrí bẹ́ẹ̀ láàárín àkókò kúkúrú bẹ́ẹ̀. Pé orílẹ̀-èdè China ti ṣe àṣeyọrí ọgọ́rùn-ún ọdún àkọ́kọ́ rẹ̀ láìka ètò àgbáyé tí àwọn ọrọ̀ ajé díẹ̀ tó ti gòkèsókè tí Amẹ́ríkà ń darí ń ṣàkóso sí, èyí tó ń fa ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìpèníjà jẹ́ àṣeyọrí ńlá kan fúnra rẹ̀.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọrọ̀ ajé àgbáyé ń yí padà láti ipa tí ìfàsẹ́yìn owó àgbáyé àti àìdúróṣinṣin owó tí Amẹ́ríkà àti àwọn ìlànà ológun àti ètò ọrọ̀ ajé rẹ̀ ń kó jáde, China ṣì jẹ́ alágbára ọrọ̀ ajé tó ní ojúṣe àti olùkópa àlàáfíà nínú àjọṣepọ̀ àgbáyé. Àwọn olórí orílẹ̀-èdè China mọ àǹfààní tó wà nínú ṣíṣe àtúnṣe àwọn ìfẹ́ ọrọ̀ ajé àti àwọn ètò ìṣèlú àwọn aládùúgbò rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ètò ìdàgbàsókè àti ìlànà rẹ̀ láti rí i dájú pé gbogbo ènìyàn ní aásìkí.
Ìdí nìyí tí China fi ṣe àtúnṣe ìdàgbàsókè rẹ̀ pẹ̀lú ti àwọn aládùúgbò rẹ̀ tí ó sún mọ́ ọn nìkan àti ti àwọn orílẹ̀-èdè tí ó ní ipa nínú Ìṣètò Belt and Road. China tún ti lo àwọn ohun ìní olówó rẹ̀ láti so ilẹ̀ náà pọ̀ mọ́ ìwọ̀ oòrùn, gúúsù, gúúsù ìlà oòrùn àti gúúsù ìlà oòrùn mọ́ àwọn ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀ rẹ̀, ilé iṣẹ́ àti ẹ̀wọ̀n ìpèsè, ọrọ̀ ajé oní-nọ́ńbà àti ìmọ̀-ẹ̀rọ gíga àti ọjà oníbàárà tí ó pọ̀.
Ààrẹ Xi Jinping ti dábàá, ó sì ti ń gbé ìlànà ìdàgbàsókè ìṣàn méjì lárugẹ, èyí tí ìṣàn inú ilé (tàbí ọrọ̀ ajé ilé) jẹ́ ààrin pàtàkì, àti pé ìṣàn inú ilé àti òde ń mú ara wọn lágbára sí i ní ìdáhùn sí àyíká àgbáyé tó ń yípadà. Ṣáínà ń wá ọ̀nà láti máa lo agbára rẹ̀ láti kópa nínú ìṣòwò, ìṣúná owó àti ìmọ̀ ẹ̀rọ kárí ayé, nígbà tí ó ń mú kí ìbéèrè ilé lágbára sí i, àti láti mú kí iṣẹ́jade àti agbára ìmọ̀ ẹ̀rọ pọ̀ sí i láti dènà ìdènà nínú ọjà àgbáyé.
Lábẹ́ ìlànà yìí, a gbé àfiyèsí kalẹ̀ láti jẹ́ kí China túbọ̀ gbẹ́kẹ̀lé ara rẹ̀ nígbà tí a tún ṣe àtúnṣe ìṣòwò pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn sí ìdúróṣinṣin àti láti lo àǹfààní àwọn ètò ìṣiṣẹ́ Belt and Road.
Sibẹsibẹ, ni ibẹrẹ ọdun 2021, awọn iṣoro ti ayika eto-ọrọ agbaye ati awọn iṣoro ti nlọ lọwọ ni mimuÀjàkálẹ̀ àrùn kárí-ayé covid-19ti fa fifalẹ imularada iṣowo kariaye ati idoko-owo ati idilọwọ isọdọkan agbaye ti eto-ọrọ aje. Ni idahun, awọn olori China ṣe imọran apẹrẹ idagbasoke iyipo meji. Kii ṣe lati ti ilẹkun si eto-ọrọ aje China ṣugbọn lati rii daju pe awọn ọja ile ati agbaye n gbe ara wọn ga.
A ṣe àtúnṣe sí ìyípadà méjì láti lo àǹfààní ètò ọjà sosialisti — láti kó àwọn ohun èlò tó wà pẹ̀lú àwọn àṣeyọrí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ìmọ̀ ẹ̀rọ jọ — láti lè mú kí iṣẹ́-ṣíṣe pọ̀ sí i, láti mú kí ìṣẹ̀dá tuntun pọ̀ sí i, láti lo àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ tó ti lọ síwájú sí i ní ilé iṣẹ́ àti láti jẹ́ kí àwọn ẹ̀ka ilé iṣẹ́ nílé àti ní àgbáyé túbọ̀ ṣiṣẹ́ dáadáa.
Nítorí náà, orílẹ̀-èdè China ti pèsè àpẹẹrẹ tó dára jù fún ìdàgbàsókè àgbáyé àlàáfíà, èyí tí ó dá lórí ìfohùnṣọ̀kan àti ìṣọ̀kan gbogbogbòò. Ní àkókò tuntun ti ìṣọ̀kan gbogbogbòò, orílẹ̀-èdè China kò gbà láti jẹ́ ọ̀kan, èyí tí ó jẹ́ àmì ètò ìṣàkóso àgbáyé àtijọ́ àti àìṣòdodo tí ẹgbẹ́ kékeré ti àwọn ọrọ̀ ajé tó ti gòkè àgbà tí Amẹ́ríkà ń darí gbé kalẹ̀.
Àwọn ìpèníjà tí ìṣọ̀kan-ẹni-kan-náà-kan-náà-ní-ìbáṣepọ̀-sí-ìdàgbàsókè àgbáyé lè borí ni a lè borí nípasẹ̀ ìsapá àpapọ̀ láti ọwọ́ China àti àwọn alábáṣiṣẹpọ̀ ìṣòwò àgbáyé, nípa títẹ̀lé ìdàgbàsókè tó ga, aláwọ̀ ewé àti èyí tí kò ní èròjà carbon, àti títẹ̀lé àwọn ìlànà ìmọ̀-ẹ̀rọ tó ṣí sílẹ̀, àti àwọn ètò ìṣúná owó àgbáyé tó ní ẹ̀tọ́, kí a lè kọ́ àyíká ètò ọrọ̀-ajé àgbáyé tó ṣí sílẹ̀ àti tó dọ́gba.
Orílẹ̀-èdè China ni orílẹ̀-èdè kejì tó tóbi jùlọ lágbàáyé àti olùpèsè tó gbajúmọ̀ jùlọ, àti alábàáṣiṣẹ́pọ̀ ìṣòwò tó tóbi jùlọ láàárín àwọn orílẹ̀-èdè tó ju ọgọ́fà lọ, ó sì ní agbára àti ìfẹ́ láti pín àǹfààní ìtúnṣe orílẹ̀-èdè rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ènìyàn kárí ayé tí wọ́n ń wá ọ̀nà láti já ìdè ìgbẹ́kẹ̀lé ìmọ̀-ẹ̀rọ àti ọrọ̀-ajé tí ó ń tẹ̀síwájú láti pèsè epo fún agbára ìṣọ̀kan. Àìdúróṣinṣin owó àgbáyé àti ìkójáde ìfọ́sípò tí kò ní ìfòpin sí jẹ́ àbájáde àwọn orílẹ̀-èdè kan tí wọ́n ń mú àwọn ohun tí wọ́n nífẹ̀ẹ́ sí ṣẹ, wọ́n sì ń fi ara wọn wewu pípadánù ọ̀pọ̀lọpọ̀ èrè tí China àti àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn tó ń dàgbàsókè ṣe.
Apejọ Orilẹ-ede 20 ti Ẹgbẹ́ Kọ́múníìsì ti China kò tíì fi àwọn àǹfààní ńlá tí China ti ní hàn nípa ṣíṣe àgbékalẹ̀ àwòṣe ìdàgbàsókè àti ìgbàlódé tirẹ̀ nìkan, ṣùgbọ́n ó tún mú kí àwọn ènìyàn ní àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn gbàgbọ́ pé wọ́n lè ṣe àṣeyọrí ìdàgbàsókè àlàáfíà, dáàbò bo ààbò orílẹ̀-èdè wọn àti láti ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti kọ́ àwùjọ kan pẹ̀lú ọjọ́ iwájú tí a pín fún aráyé nípa títẹ̀lé àwòṣe ìdàgbàsókè tiwọn.
Òǹkọ̀wé náà jẹ́ olùdámọ̀ràn pàtàkì fún, àti olùdarí Mekong Research Center, International Relations Institute, Royal Academy of Cambodia. Àwọn èrò náà kò fi hàn pé China Daily ni wọ́n kọ ọ́.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kẹ̀wàá-24-2022